P0420 Arıza Kodu: Katalizör Sistemi Verimi Eşik Değerin Altında (Sıra 1)

P0420 ne demek?

SAE tanımı "Catalyst System Efficiency Below Threshold (Bank 1)", yani katalizör sistemi verimi eşik değerin altında, Sıra 1. Sıra 1, V motorda 1 numaralı silindirin bulunduğu taraftır. Dört silindirli sıra motorda tek katalizör olduğu için kod hep P0420 olarak gelir; 2. sıranın karşılığı P0430'dur.

Motor beyni egzozdaki HC ve CO miktarını ölçemez. Bunun yerine katalizörün oksijen depolama yeteneğine bakar. Ön oksijen sensörü karışım zengin ve fakir arasında gidip geldikçe saniyede birkaç kez 0,1–0,9 V arasında salınır. Sağlam katalizör bu dalgalanmayı oksijen depolayarak sönümler; arka sensör yaklaşık 0,45 V çevresinde neredeyse düz bir çizgi çizer.

Katalizör yaşlandıkça depoladığı oksijen azalır ve arka sensörün genliği ön sensöre benzemeye başlar. Beyin bu karşılaştırmayı yük ve devire göre düzeltir, çünkü depolama kapasitesi çalışma noktasına göre değişir. Bazı sistemler testi kendisi kurar: karışımı kısa süre zenginleştirip depodaki oksijeni boşaltır, sonra fakirleştirip arka sensörün ne kadar geç tepki verdiğini ölçer.

Test her yolculukta çalışmaz. Motor ve katalizör çalışma sıcaklığında, beyin kapalı çevrimde olmalı ve oksijen sensörü testleri hatasız tamamlanmış olmalıdır. Bazı araçlar sabit hızda (yaklaşık 65–95 km/sa) en az 10 dakikalık seyir ister. OBD II kuralına göre ilk başarısız testte bekleyen kod yazılır; bir sonraki sürüş döngüsünde test yine başarısız olursa lamba yanar ve kod kalıcı hâle gelir.

P0420 hangi belirtileri verir?

• Çoğu araçta motor arıza lambası dışında hissedilen bir belirti yoktur.
• Cihazda P0420'nin yanında ateşleme, karışım ya da oksijen sensörü kodları görülebilir.
• Egzoz gaz analizinde HC ve CO değerleri yükselir; emisyon ölçümünde araç sınırı aşabilir.
• Katalizör içten eriyip tıkandıysa kalkışta güç kaybı, yüksek devirde boğulma, düzensiz rölanti ve artan yakıt tüketimi görülür.
• Katalizör gövdesinde renk değişimi ya da şekil bozulması, uzun süre aşırı ısındığını gösterir.

P0420'ye ne sebep olur?

• Yaşlanmış ya da kirlenmiş katalizör: kod tek başına geldiyse ve diğer kontroller temizse en olası neden budur.
• Egzoz kaçağı (manifold, flanş, esnek boru): sensörleri yanıltır; ucuz ve hızlı elendiği için katalizör kararından önce bakılır.
• Tembel ya da kirlenmiş arka oksijen sensörü: kendi kodunu yazdıracak kadar bozuk olmayıp testi yanıltabilir.
• Katalizörü öldüren kök neden: yağ yakan motorda yağdaki fosfor, içeri sızan antifrizdeki silikat ya da ateşleme kaçırma; çözülmezse yeni katalizör de bozulur.
• Yakıt basıncı ve karışım hatası: fazla zengin karışım katalizörü ısıtır, fakir karışım ateşleme kaçırmasına yol açar.
• Düşük kaliteli yan sanayi ya da yenilenmiş katalizör: daha az katalizör malzemesi taşıdığı için monitörü geçemeyebilir.
• Yazılım: bazı üreticiler fazla hassas çalışan katalizör testi için yazılım güncellemesi (TSB) yayımladı; performans amaçlı değiştirilmiş yazılım ise karışımı zenginleştirip katalizörü yorar.

P0420 nasıl teşhis edilir?

1. Tüm kodları ve donma karesini (freeze frame) kaydedin. P0300 ya da P0171 gibi kodlar varsa önce onları çözün; P0420 çoğu zaman sonuçtur.
2. Mode $06 test sonuçlarını açın. OBD II kuralı katalizör testinin son ölçülen değerini ve sınırını bu servisten okunur tutar. Değer sınırın hemen dışındaysa katalizör sınırdadır; çok uzaksa büyük olasılıkla bitmiştir. Aracın bu servisi desteklemesi üreticiye bağlıdır.
3. Ön ve arka sensörü aynı grafikte izleyin. Bunun için canlı veriyi grafik olarak gösteren bir arıza tespit cihazı gerekir. Basit bir ELM327 okuyucu kodu okur ama üreticiye özel testleri ve çift yönlü komutları çalıştıramaz; farkı ELM327 ile profesyonel cihaz karşılaştırmasında anlattık.
4. Ön sensör geniş bant (A/F) tipindeyse voltaj salınımı beklemeyin; λ ya da pompa akımı okunur. Arka sensörün tipini ve beklenen değerini üreticinin bilgisinden doğrulayın.
5. Motor soğukken egzoz kaçağını arayın: manifold contası, katalizör flanşları, esnek boru. Egzoza düşük basınçlı duman verip kaçağı gözle görmek en hızlı yoldur; bunu bir duman kaçak test cihazı yapar.
6. Arka sensörü inceleyin: soket, kablo, ısıtıcı devresi ve uçtaki kirlenme. Yağ ya da antifriz kalıntısıyla kaplanmış uç, motorun bunları yaktığını gösterir; aynı kirlilik katalizörü de bozmuştur.
7. Kök nedeni arayın: silindir başına ateşleme kaçırma sayaçları, yağ tüketimi, soğutma suyu eksilmesi ve gerekirse kompresyon. Kaçıran bir egzoz supabı yanmamış yakıtı katalizöre gönderir.
8. Güç kaybı varsa tıkanmayı ölçün: ön sensör deliğine manometre takılır ve karşı basınç üreticinin sınırıyla karşılaştırılır. Kaynak örneğinde bazı araçlar için 2.500 d/d'de üst sınır 1,25 psi (yaklaşık 86 mbar) veriliyor; tek bir evrensel değer yoktur.
9. Onarımdan sonra kodu silin ve katalizör hazırlık monitörünün "tamamlandı" olduğunu görmeden işi kapatmayın.

P0420 için canlı veride hangi değerlere bakılır?

Motor tipine ve LPG'ye göre neler değişir?

LPG'li araçta P0420

LPG için ayrı bir P0420 yoktur; kodu benzinli motorun beyni aynı katalizör testiyle üretir. Sıralı gaz enjeksiyonlu (4. nesil) LPG sistemleri katalizörlü, lambda sensörlü ve EOBD'li motorlar için tasarlanır. Gaz beyninin kalibrasyonu bozuksa karışım zengin ya da fakir kalır; zengin karışım katalizörü ısıtır, fakir karışım ateşleme kaçırması doğurur.

Tezgâhta ilk iş, aynı yol ve yükte benzin ve LPG modunda yakıt düzeltmelerini karşılaştırmaktır. Sapma yalnız gazda çıkıyorsa katalizöre dokunmadan önce LPG ayarı yapılır. LPG ile çalışan bazı motorlarda supap ve supap yuvası aşınması bilinir; kaçıran egzoz supabı katalizörü içeriden yakar. Bu yüzden LPG'li araçta kompresyon testi erken adımdır.

Yağ eksilten benzinli motor

Segman ya da supap lastiği aşınmış motorda yanan yağdaki fosfor katalizörün yüzeyini kaplar. Böyle bir motorda katalizör değiştirmek kodu birkaç bin kilometre susturur. Egea 1.4 benzinlide yağ eksiltme yazımız bu şikâyetin teşhisini anlatıyor.

V motor ve çift katalizör

Kod yalnız bir tarafta çıkıyorsa o sıranın bujisi, oksijen sensörü ve kompresyonu kontrol edilir. Sıralar arasında yakıt düzeltmesi belirgin farklıysa o taraftaki katalizör tıkanmış olabilir.

P0420 onarımı ne kadar büyük bir iş?

• Egzoz kaçağı: conta, flanş ya da esnek boru; küçük işçilik.
• Arka oksijen sensörü: sensör ve küçük işçilik; yalnız testle kanıtlanırsa değiştirilir.
• Kök neden: buji ve bobin küçük, LPG ayarı küçük ile orta, yağ yakan motorun onarımı büyük iştir.
• Katalizör değişimi: parça pahalı, işçilik orta; bazı araçlarda egzoz hattı kesilip kaynak yapılır. Orijinal eşdeğeri seçin; daha az katalizör malzemeli parça kodu geri getirebilir. Geçmişi bilinmeyen kullanılmış katalizör kumardır.
• Yazılım güncellemesi: üreticinin bu kod için yayımladığı bir güncelleme varsa küçük iştir ve parçadan önce kontrol edilir.

Kod silindikten sonra hazırlık monitörleri "hazır değil" görünür. Katalizör testi oksijen sensörü testinden sonra çalışır ve bazı araçlar birkaç sürüş döngüsü ister. Test tamamlanıp kod dönmezse onarım tutmuştur.

P0420 ile araç kullanılır mı?

Lamba sabit yanıyor ve sürüşte fark yoksa araç kısa süre kullanılabilir; ama kök neden katalizörü bitirmeye devam eder. Lamba yanıp sönüyorsa ateşleme kaçırması katalizöre zarar verecek düzeydedir: yükü azaltın ve aracı durdurun. Güç kaybı, boğulma ya da altta aşırı sıcaklık varsa katalizör tıkanmış ya da aşırı ısınmıştır; bu durumda yangın riski vardır, kullanmayın.

P0420 ile birlikte görülen kodlar

• P0300: ateşleme kaçırma yanmamış yakıtı katalizöre gönderip ısıtır; P0420'den önce çözülür.
• P0171: fakir karışım ve vakum kaçağı; fakir ateşleme kaçırma katalizörü yorar.
• P0141: arka sensör ısıtıcısı arızası; katalizör testinin çalışmasını engeller.
• P0130: ön sensör devresi; test iki sensörün sağlıklı sinyaline dayanır.
• P0430: aynı test 2. sırada; iki kod birlikteyse yakıt ve yağ gibi ortak nedenler öne çıkar.

P0420 hakkında sık sorulanlar