P0500 Arıza Kodu: Araç Hız Sensörü A (Vehicle Speed Sensor A) Arızası

P0500 ne demek?

SAE J2012 listesinde P0500'ün güncel adı "Vehicle Speed Sensor 'A'", yani araç hız sensörü A'dır; eski listelerde "Vehicle Speed Sensor Malfunction" diye geçer. Kod bir parçanın adını vermez. Motor beyninin aracın ne hızla gittiğini güvenilir biçimde bilemediğini söyler.

Hız bilgisinin kaynağı araca göre değişir. Eski tasarımlarda şanzıman çıkış milinde ya da diferansiyel tacında dişli bir halka ve onu okuyan bir sensör bulunur. Birçok yeni araçta ayrı bir hız sensörü yoktur: hız, ABS tekerlek sensörlerinin darbelerinden hesaplanır ve CAN hattıyla göstergeye ve motor beynine dağıtılır. Aynı darbeler kilometre sayacını ve çekiş kontrolünü de besler.

Motor beyni bu bilgiyi iki katmanda denetler. Kaliforniya OBD II yönetmeliği (13 CCR 1968.2) araç hız sensörünü izlenmesi gereken giriş bileşenleri arasında sayar. Devre sürekliliği ve değer aralığı sürekli izlenir; ayrıca normal çalışma sırasında sinyalin gerçekçi olup olmadığına bakılır, yani mantık kontrolü yapılır.

Aynı yönetmelik, dijital olarak gelen bir bilginin hiç gelmemesinin, değerinin hatalı olmasından ayrı tespit edilmesini ister. Atölyedeki karşılığı şudur: hız mesajı CAN'dan hiç gelmiyorsa bu bir haberleşme arızasıdır; mesaj geliyor ama değer tutarsızsa hız kodu yazılır. Hangi durumun mantıksız sayılacağını üretici belirler, bu yüzden P0500 araç dururken değil yolda yazılır. İlk tespitte bekleyen (pending) kod kaydedilir, arıza sonraki sürüş döngüsünde de görülürse kod onaylanır ve motor lambası yanar.

P0500'de hangi belirtiler görülür?

• Hız göstergesinin sıfırda kalması ya da iğnenin düzensiz oynaması; gösterge ve motor beyni aynı kaynaktan besleniyorsa.
• Kilometre sayacının ve yol bilgisayarındaki ortalama hızın durması.
• Hız sabitleyicinin kurulamaması.
• Otomatik şanzımanda geç, sert ya da yanlış zamanda vites geçişi.
• ABS ve çekiş kontrolü (ESP) lambalarının da yanması.
• Rölantide ya da yavaşlarken motorun düzensiz çalışması.
• Aralıklı arızada hiçbir sürüş belirtisi olmadan yalnız motor lambası.

P0500'e ne sebep olur?

• Tekerlek hız sensörü ya da kablosu: hızın ABS'den geldiği araçlarda ilk sırada, çünkü sensör ve kablosu tekerlek yuvasında su, tuz, ısı ve süspansiyon hareketiyle yaşar.
• Sensörün okuduğu halka: manyetik ya da dişli halkada çatlak ve pas, sensör ucunda biriken metal talaşı, rulman boşluğuyla büyüyen hava aralığı. İkinci sırada; sensör sağlam olsa bile okuyacağı düzgün bir iz yoksa sinyal kesilir.
• ABS beyni ya da hız mesajını taşıyan hat: ABS beyni mesajı yayınlamıyorsa ya da bağlantısı kesikse motor beyni hızı göremez. Üçüncü sırada, çünkü bu durumda ABS beyninde de kendi kodları bulunur.
• Şanzımandaki hız sensörü ve konnektörü: araçta varsa; konnektör yağ ve ısıya açıktır. Otomatik şanzımanlı bazı araçlarda hız bilgisi motor beynine şanzıman beyni üzerinden gider, o hat da bu sıraya girer.
• Motor beyninin kendisi: son sırada. Kaynaktan beyne kadar bütün halkalar sağlam çıkmadan beyin değiştirmek para kaybıdır.

P0500 nasıl teşhis edilir?

1. Bütün üniteleri tarayın, ABS'yi atlamayın. ABS beyninde bir tekerlek hız sensörü kodu varsa P0500 onun sonucudur ve önce o çözülür. Bunun için ABS'ye de bağlanan bir profesyonel arıza tespit cihazı gerekir. ELM327 tipi genel okuyucu yalnız motor tarafının emisyon kodlarını sorar; ABS'deki asıl kodu göremediği için P0500'ü tek başına gösterir ve usta yanlış parçaya yönelir. Farkı ELM327 ile profesyonel cihaz farkı yazısında anlattık.
2. Göstergeyi canlı veriyle karşılaştırın. Motor beyninin gördüğü hız, genel OBD2'de PID 0D olarak 0–255 km/sa aralığında okunur. Güvenli bir yolda gösterge 50 km/sa derken bu değer sıfırsa hız bilgisi kaynaktan çıkıyor ama motor beynine ulaşmıyordur. İkisi birden sıfırsa arıza kaynaktadır: sensör, halka ya da ABS.
3. Dört tekerleğin hızını yan yana izleyin. Düz yolda sabit hızda dört değer birbirine çok yakın olmalıdır. Biri sıfıra düşüyor, kesik geliyor ya da ötekilerden ayrışıyorsa arızalı köşe odur. Bu karşılaştırma canlı veriyi grafikle gösteren bir cihazla rahat yapılır; Autel MX900 ABS dahil bütün sistemleri tarar ve sensör değerlerini grafikle verir.
4. Kabloyu hareket ettirerek test edin. Arızalı köşede direksiyonu çevirirken ve süspansiyonu bastırırken sensör kablosunu ve konnektörünü oynatın. Canlı veride sinyal o anda kesiliyorsa sorun kablodadır; sensörü değiştirmek gerekmez.
5. Sensörün tipini belirleyin ve ona göre ölçün. Pasif sensör kendi gerilimini üretir: tekerlek hızlandıkça genliği ve frekansı artan sinüs biçimli bir sinyal verir. Aktif sensör beyinden besleme alır ve frekansı tekerlek hızıyla doğru orantılı akım darbeleri gönderir; Bosch bu sensörlerin yaklaşık 0,1 km/sa hıza kadar algılama yaptığını yazar. Pasif sensörde direnç ve döndürme gerilimi, aktif sensörde besleme ve osiloskopta düzgün darbe dizisi aranır; değerleri üreticinin bilgisiyle karşılaştırın.
6. Sensör ucunu ve halkayı gözle kontrol edin. Sensörü sökün; ucunda talaş ya da çamur, halkada çatlak, eksik diş ya da kabarmış pas arayın. Pasif sensörde hava aralığı büyümüşse sinyal yüksek hızda yeterli kalıp düşük hızda kaybolabilir.
7. Otomatik şanzımanlıda şanzıman beynini de okuyun. Hız bilgisi şanzıman üzerinden geliyorsa çıkış hız sensörü kodu (P0720) aynı arızanın öbür yüzüdür. Şanzıman beyninin nasıl okunduğunu P0700 sayfasında anlattık.
8. Onarımdan sonra yolda doğrulayın. Kodu silin ve arızanın görüldüğü koşulda sürün. PID 0D göstergeyle birlikte değişiyor, dört tekerlek hızı birbirine yakın kalıyorsa iş bitmiştir.

P0500'de canlı veride neye bakılır?

P0500 markaya ve şanzıman tipine göre nerede ayrışır?

"P0500 Fiat" bu kodun en çok aranan eşleşmesi. Fiat için doğrulanmış bir üretici bülteni bulamadık; Egea, Doblo, Fiorino ve Linea'da yukarıdaki sıra geçerlidir ve işe ABS taramasıyla başlanır.

• Volkswagen, Skoda, Seat: Ross-Tech'in P0501 notlarına göre fiziksel hız sensörü (G22) olmayan araçlarda olası neden sol ön tekerlek hız sensörüdür; çözüm ABS'deki kodlara bakmakla başlar. Aynı notlarda şanzıman beyninden motor beynine giden hat da ayrı bir neden olarak geçer.
• Manuel şanzımanlı araçlar: şanzıman beyni olmadığı için hız bilgisinin iki olası kaynağı kalır: şanzımandaki sensör ya da ABS. Hangisinin kullanıldığını parça siparişinden önce devre şemasından öğrenin.
• Otomatik ve çift kavramalı şanzımanlar: hız bilgisi vites seçimi için de kullanılır. P0500 ile birlikte vites şikâyeti varsa motor ve şanzıman beynini birlikte okuyun.

P0500'ün LPG ile doğrudan bir ilişkisi yoktur: hız bilgisini sensör, ABS beyni ve CAN hattı üretir, LPG sistemi bu zincirin parçası değildir.

P0500 onarımı neyi gerektirir?

• Tekerlek hız sensörü: küçük işçilik. Paslı yuvada sensör sökülürken kırılabilir; o durumda iş orta büyüklüğe çıkar.
• Sensör kablosu ya da konnektörü: küçük işçilik. Süspansiyonla hareket eden bölgedeki ek yeri sızdırmaz yapılmalı.
• Manyetik halka: halka rulmanın içindeyse rulman değişir; orta işçilik.
• Şanzımandaki hız sensörü: küçük ile orta arası işçilik; sensör gövdenin içindeyse iş büyür.
• ABS beyni: büyük iş. Değişen ABS beyninin araca kodlanması gerekiyorsa bu, kodlama yapan bir cihaz ister.

Hız sensörü sürekli izlenen bileşenlerdendir; katalizör gibi sürüş döngüsü bekleyen bir monitörü yoktur. Yine de motor beynindeki kodlar silindiğinde kayıtlı değerler de sıfırlanır ve emisyon monitörleri sürüşle yeniden tamamlanır. Arıza giderildiyse ve kod silinmediyse, lamba üç ardışık sürüş döngüsünde arıza görülmeyince kendiliğinden söner.

P0500 ile araç kullanılır mı?

ABS lambası sönük, fren ve direksiyon normal davranıyorsa kısa mesafe sürülebilir. Hız göstergesi çalışmıyorsa hızınızı bilemezsiniz; bu hem trafik hem güvenlik sorunudur, uzun yola bu hâliyle çıkmayın. ABS ve ESP lambaları da yanıyorsa fren çalışır ama kilitlenme önleme ve savrulma kontrolü devre dışı kalmış olabilir; yağmurda ve karda ani frenden kaçının.

Otomatik şanzıman sert geçiş yapıyor ya da yanlış viteste kalıyorsa şanzımanı zorlamayın. Motor lambası yanıp sönüyorsa bu P0500'ün değil eşlik eden başka bir kodun işaretidir; durup kodları okuyun.

P0500 ile birlikte hangi kodlar görülür?

• P0501: aynı sensörün aralık ve performans kodu; sinyal var ama değeri tutarsız.
• P0503: sinyalin aralıklı, düzensiz ya da yüksek gelmesi; gevşek konnektörde bu kod da düşünülür.
• P0720: şanzıman çıkış hız sensörü; hız bilgisi şanzımandan geliyorsa aynı arızanın şanzıman beynindeki kaydı.
• P0700: şanzıman beyninde kod olduğunu bildirir; hız arızası vites seçimini de bozduğu için birlikte yazılabilir.
• U0100: bir ünite motor beyniyle haberleşemiyor; hız bilgisinin CAN ile taşındığı araçta hat sorununu ayırt etmek için bakılır.

P0500 hakkında sık sorulanlar